İnzibati hüquq
İnzibati orqanların inzibati aktlarının və faktiki xarakterli hərəkətlərinin müqayisəli təhlili
Xülasə
Məqalədə inzibati orqanların inzibati aktları və faktiki xarakterli hərəkətləri inzibati fəaliyyətin hüquqi formaları kimi müqayisəli şəkildə araşdırılır. Bu fəaliyyət formalarının hüquqi mahiyyəti, hüquqi nəticələri və tətbiq xüsusiyyətləri arasında mövcud fərqlərin müəyyən edilməsi tədqiqatın əsas istiqamətini təşkil edir. Araşdırmanın əsas məqsədi inzibati aktlarla faktiki xarakterli hərəkətlərin oxşar və fərqli cəhətlərini müəyyən etmək, onların hüquqi statusunu və inzibati fəaliyyət sistemində yerini təhlil etməkdir. Tədqiqatda həmçinin bu fəaliyyət formalarının inzibati aktlardan və prosessual hərəkətlərdən fərqləndirilməsi, inzibati orqanların səlahiyyətlərinin hüquqi hədləri və şəxslərin hüquqi müdafiəsi məsələləri araşdırılır. Tədqiqat zamanı normativ-hüquqi aktların, elmi ədəbiyyatın və hüquqi yanaşmaların təhlilindən istifadə edilmişdir. Azərbaycan, Estoniya və Latviya qanunvericiliyinin müqayisəli araşdırılması əsasında faktiki xarakterli hərəkətlərin hüquqi tənzimlənməsi ilə bağlı fərqli yanaşmalar müəyyən edilmişdir. Araşdırmada faktiki xarakterli hərəkətlərin hüquqi mahiyyətinin, inzibati aktlardan fərqləndirici meyarlarının və onlara tətbiq edilən hüquqi müdafiə mexanizmlərinin müxtəlif hüquq sistemlərində necə müəyyən edildiyi təhlil olunur. Bununla yanaşı, bu fəaliyyət formalarının hüquqi cəhətdən dəqiq fərqləndirilməməsinin hüquqi qeyri- müəyyənlik yaratdığı və məhkəmə müdafiəsi zamanı müəyyən problemlərə səbəb ola bildiyi əsaslandırılır. Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, inzibati aktlar və faktiki xarakterli hərəkətlər arasında hüquqi fərqlərin aydın müəyyən edilməsi inzibati fəaliyyətin qanuniliyinin qiymətləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Faktiki xarakterli hərəkətlərin hüquqi statusunun və onlara qarşı hüquqi müdafiə vasitələrinin dəqiq müəyyən edilməməsi şəxslərin hüquqlarının müdafiəsi və məhkəmə təcrübəsində vahid yanaşmanın formalaşdırılması baxımından çətinliklər yarada bilər. Bu səbəbdən məqalədə faktiki xarakterli hərəkətlərin hüquqi rejiminin daha aydın müəyyənləşdirilməsi, inzibati fəaliyyət formaları arasındakı hüquqi sərhədlərin dəqiqləşdirilməsi və hüquqi müdafiə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi istiqamətində mühüm təkliflər irəli sürülür.
Açar sözlər
inzibati akt, qanunçuluq, səlahiyyət, idarəetmə, hüquqi təminat, inzibati icraat, qanunvericilik, hüquqi dövlət.